नेपाल नोटरी पब्लिक परिषद्

भूमिका

नोटरी पब्लिक सम्बन्धी ऐत, २०६३ आउनु अगाडी लिखत प्रमाणीकरण, प्रतिलिपि प्रमाणित र अनुवाद सम्बन्धमा स्पष्ट कानूनी व्यवस्थाको अभाव रहेको थियो । प्रतिलिपि प्रमाणीकरण सरकारी अधिकृत कर्मचारीबाट गरिने र लिखत अनुवाद कार्य कानून किताब व्यवस्था समितिबाट गरिदै आएकोमा प्रतिलिपि प्रमाणित र अनुवादको कार्यलाई र्सवसाधरणको सुविधायुक्त बनाउन तथा लिखत प्रमाणीकरण समेतका कार्य नोटरी पब्लिकको माध्यमबाट देशैभर सम्पादन हुने व्यवस्था गर्नका लागि नोटरी पब्लिक सम्बन्धि ऐन, २०६३ जारी गरिएको थियो । यस ऐनबाट साविकमा सरकारी अधिकृतबाट हुँदै आएको प्रतिलिपि प्रमाणीत गर्ने कार्य र कानून किताब व्यवस्था समितिबाट हुँदै आएको लिखत अनुवादको कार्य तथा लिखत प्रमाणिकरणको कार्य नोटरी पब्लिकद्वारा सम्पादन गर्ने व्यवस्था गरियो । नोटरी पब्लिक सम्बन्धि नीतिगत व्यवस्था, नोटरी पब्लिकको प्रमाणपत्र वितरण र नोटरी पब्लिकहरुको कार्यलाई नियमित अनुगमन गरी र्सवसुलभ र मर्यादित गराउनका लागि समेत सोही ऐनद्वारा नोटरी पब्लिक परिषद्को स्थापना पनि गरेको छ ।

नोटरी पब्लिक परिषद्को परिचय

लिखत गर्दा लिखतमा हस्ताक्षर गर्ने वास्तविक व्यक्तिको यकिन गरी जालसाजी र किर्तेजन्य कामकारबाही नियन्त्रण गर्न तथा सरल र सुलभ तरिकाले कागजातको अनुवाद गराउने व्यवस्था गरी र्सवसाधरणको हित कायम गर्नका लागि नोटरी पब्लिक सम्बन्धी ऐन, २०६३ मिति २०६३ साल आसोज २८ गते नेपालको प्रतिनिधिसभाबाट प्रमाणित भई प्रकाशित भएको र २०६३ साल फागुन १ गतेबाट लागूभएको हो । त्यस्तै नोटरी पब्लिक सम्बन्धी नियमावली २०६३, मिति २०६३ साल चैत्र १४ गते प्रमाणित भई हाल सम्म तेस्रोपटक संशोधन भइसकेको छ । नोटरी पब्लिक सम्बन्धी ऐन, २०६३ को दफा ५ -१) बमोजिम महान्यायाधिवक्ताको अध्यक्षतामा देहाय बमोजिमका सदस्य रहने गरी नेपाल नोटरी पब्लिक परिषद् गठन गरिएको छ ।

क) महान्यायाधिवक्ता– अध्यक्ष 
ख) अध्यक्ष, नेपाल बार एशोसियश्ान– सदस्य 
ग) सचिव, कानून, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालय– सदस्य 
घ) सचिव -कानून, प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय– सदस्य 
ङ) सचिव, नेपाल कानून आयोग– सदस्य 
च) सचिव, भूमिसुधार तथा व्यवस्था मन्त्रालय– सदस्य 
छ) सचिव, परराष्ट्र मन्त्रालय– सदस्य 
ज) रजिष्ट्रार, सर्वोच्च अदालत –– सदस्य

नेपाल नोटरी पब्लिक परिषद्को कार्यालय

नोटरी पब्लिक परिषद् स्थापनाको शुरुदेखि नै महान्यायाधिवक्ताको कार्यालयबाट परिषद्को कार्यालय संचालन गरिएको थियो । नोटरी पब्लिकहरुको संख्यामा भएको वृद्धिसँगै कानूनले परिषद्लाई सुम्पेको कार्य प्रभावकारी ढंगले संचालन गर्न अलग्गै कार्यालयको स्थापन गर्नु पर्ने आवश्यकता भएको हुँदा मिति २०६७ साल बैशाख महिनादेखि हालसम्म कुपण्डोल, ललितपुर स्थित नेपाल कानून व्यवसायी परिषद्को भवन भाडामा लिई परिषद्को कार्य संचालन हुँदै आएको छ । 
नोटरी पब्लिक परिषद्का कार्यहरु:
नोटरी पब्लिक परिषद् अविछिन्न उत्तराधिकारवाला एक स्वशासित र संगठित संस्था हो । लिखत गर्दा लिखतमा हस्ताक्षर गर्ने वास्तविक व्यक्तिको यकिन गरी जालसाजी र किर्तेजन्य काम कारबाही नियन्त्रण गर्न तथा सरल र सुलभ तरिकाले कागजातको प्रमाणीकरण तथा अनुवाद गराउने व्यवस्था गर्नु नेपाल नोटरी परिब्लक परिषद्को प्रमुख जिम्मेवारी हो । उक्त जिम्मेवारी पूरा गर्न नेपाल नोटरी पब्लिक परिषद्को कार्यहरुलाई निम्नानुसार उल्लेख गर्न सकिन्छ ।

नोटरी पब्लिक सम्बन्धी ऐन, २०६३ र नोटरी पब्लिक सम्बन्धी नियमावली, २०६३ बमोजिमका काम, कर्तव्य र अधिकारहरू

-क) नोटरी पब्लिक सम्बन्धमा अवलम्बन गर्नु पर्ने नीति तर्जुमा गरी कार्यान्वयन गर्ने,
-ख) नोटरी पब्लिकको प्रमाणपत्र दिने,
-ग) अनुवादक नोटरी पब्लिकको लागि योग्यता परीक्षण गर्न परीक्षा संचालन तथा छनौट गर्ने तथा नोटरी पब्लिकका लागि निजलाई प्रमाणपत्र दिनुपूव प्रशिक्षण कार्य सञ्चालन गर्ने,
-घ) नोटरी पब्लिकले यस ऐन वा परिषद्ले बनाएको आचार संहिता बमोजिम काम गरे नगरेको सम्बन्धमा अनुगमन गर्ने,
-ङ) आफूले गर्नु पर्ने काम कारबाहीका सम्बन्धमा आवश्यकता अनुसार समिति गठन गरी त्यस्तो समितिको काम, कर्तव्य र अधिकार तोक्ने,
-च) लेखापरीक्षक नियुक्त गर्ने, 
-छ) तोकिए बमोजिमका अन्य काम गर्ने,
-ज) परिषद्को बजेट स्वीकृत गर्ने,
-झ) परिषद्को सम्पत्तिको संरक्षण तथा सर्ंबर्द्धन गर्न आवश्यक व्यवस्था गर्ने,
-ञ) परिषद्को काम कारबाहीको सर्न्दर्भमा सचिवलाई निर्देशन दिने, 
-ट) परिषद्का तर्फाट गर्नुपर्ने अन्य कामकारबाही गर्ने, आदि ।

परिषद्का विभिन्न समयका निर्ण्र्यबाट थप हुन गएका अन्य विविध जिम्मेवारीहरु

-क) नोटरी पब्लिकहरुकोे काम कारबाहीको सम्बन्धमा नियमित अनुगमन गर्ने तथा समन्वय गर्ने,
-ख) समयमा प्रतिवेदन, बैंक जमानत, र नवीकरण निवेदन नगर्ने नोटरी पब्लिकहरुसँग लिइने विलम्ब शुल्कको विवरण तयार गरी शुल्क निर्धारण गर्ने, शुल्क असुली गर्ने,
-ग) परिषद्बाट समय समयमा गठन हुने विषयगत समितिहरु, छानबिन समिति, परीक्षा समिति र अन्य समितिले तोकिदिएको कामहरु गर्ने, 
-घ) नोटरी पब्लिकहरुको सम्बन्धमा परेका उजुरीहरुको र नोटरी पब्लिकलाई प्रभावकारी रुपमा काम गर्ने सिलसिलामा भएका समस्याका सम्बन्धमा परेका उजुरीहरुको समयमा नै सुनुवाइ गर्ने,
-ङ) समय अनुसार परिषद्को कामलाई कम्प्युटरकृत गरी अनलाइन मार्फ सूचना अद्यावधिक गरी सूचनामा पहँुच वृद्धि गर्ने,
-च) र्सवसाधरण र सरोकारवाला निकायमा परिषद्को काम, यसले दिने सेवा र यसका उद्देश्यका ’boutमा जानकारी गराउने र समन्वय गर्ने,
-छ ) ऐनका व्यवस्था लागू गर्न सरोकारवाला निकायसँग समन्वय गर्न, जिल्लास्तरमै प्रतिवेदन, बैक जमानत, नँया वा नवीकरण फारम भरी पठाउन सक्ने भरपर्दाे व्यवस्था मिलाउन, तथा अनलाइन सेवा मार्फ काम गर्न सक्ने व्यवस्था मिलाउने,
-ज) परिषद्को वाषिर्क कार्यतालिका निर्माण गरी सोही अनुसार योजनाबद्ध तरिकाले तोकिएको समयमा नै कार्य सम्पादन गर्ने,
-झ) परिषद्का निर्ण्र्ाारु सरोकारवाला निकायलाई समयमा नै सूचना पुर्‍याउने,
-ञ) परिषद्लाई दर्ीघकालीन रुपमा संस्थागत गर्न आवश्यक स्रोतको संकलन र त्यसको उचित व्यवस्थापन र परिचालन गरी भौतिक पर्ूवाधार सम्पन्न आधुनिक कार्यालयको स्थापना गर्ने,
-ट) अनुसन्धानमूलक अध्ययन, योजना निर्माण, प्रचलित कानून, राजपत्र, विभिन्न सर्न्दर्भ सामग्री, पुस्तकहरु, नोटरी पब्लिक सम्बन्धी सूचनामूलक प्रकाशन लगायत अध्ययन सामग्रीहरु समावेश गरी सर्न्दर्भ पुस्तकालय खडा गरी त्यसको व्यवस्थापन गर्ने,
-ठ) प्रचलित कानून तथा व्यवहार बमोजिम नेपालमा नोटरी पब्लिकहरुको कामलाई व्यवस्थित् गर्ने, 
-ड) ऐनले तोकिदिएको नोटरी पब्लिक सम्बन्धी कार्य नोटरी पब्किहरुबाट मात्रै गराउन आवश्यक पहलकदमी लिने र नोटरी पब्लिककले लिने शुल्कहरुको समय अनुसार निर्धारण गर्ने, 
-ढ) नोटरी पब्लिकको छाप तथा दस्तखतको आधिकारिकता प्रमाणित गर्न आवश्यक विवरणको कम्प्युटर सफ्टवेयर तयार गर्ने, आदि ।

Download This File!

नोटरी पब्लिक ऐन

नोटरी पब्लिक नियमहरु